Gazon onderhoud

Veel gazons zien er in de eerste jaren na aanleg goed uit. Het gras groeit dicht, de kleur is frisgroen en regelmatig maaien lijkt voldoende om het gazon netjes te houden. In veel tuinen verandert dat beeld na een paar jaar. Het gras wordt dunner, mos verschijnt tussen het gras en na natte periodes blijven kale of gele plekken zichtbaar.

Wat wij in tuinen vaak zien is dat dit proces vrij geleidelijk gebeurt. Het gazon wordt nog wel gemaaid, maar ondertussen verandert de bodem onder het gras. De grond raakt langzaam verdicht, regenwater zakt minder goed weg en graswortels krijgen minder ruimte om te groeien. Op dat moment wordt gazononderhoud meer dan alleen maaien.

De belangrijkste vraag is daarom niet alleen hoe u een gazon onderhoudt, maar vooral wanneer onderhoud nog voldoende is en wanneer het gazon aangeeft dat er meer aan de hand is.

Hoe vaak moet een gazon onderhoud krijgen

Een gazon heeft tijdens het groeiseizoen meestal wekelijks onderhoud nodig in de vorm van maaien. Dat is het meest zichtbare onderhoud en zorgt ervoor dat het gras dicht en sterk blijft groeien.

Naast maaien heeft een gazon meestal enkele onderhoudsmomenten per jaar nodig. In veel tuinen gebeurt dit twee tot drie keer per jaar. Dat zijn momenten waarop de bodem en de grasmat extra aandacht krijgen.

In het voorjaar gaat het vaak om bemesten en het herstellen van dunne plekken die na de winter zichtbaar zijn geworden. Later in het seizoen kan onderhoud nodig zijn wanneer een viltlaag ontstaat of wanneer delen van het gazon minder goed blijven groeien.

Wat wij in tuinen vaak zien is dat problemen ontstaan wanneer een gazon jarenlang alleen wordt gemaaid. Het gras blijft groeien, maar de bodem onder het gazon verandert langzaam. Wanneer regenwater minder goed wegzakt of het gras minder snel herstelt na maaien, is dat vaak een teken dat het gazon extra onderhoud nodig heeft.

Wanneer deze signalen vroeg worden herkend kan vaak worden voorkomen dat het gazon zichtbaar achteruitgaat.

Waarom gazons in de praktijk achteruitgaan

Wanneer een gazon slechter begint te groeien proberen veel mensen het probleem op te lossen met extra mest of door opnieuw te zaaien. Toch zien wij dat dezelfde plekken vaak blijven terugkomen.

Een van de meest voorkomende oorzaken is een verdichte ondergrond. Vooral in nieuwbouwwijken zien wij dit regelmatig. Tijdens de bouw wordt de grond zwaar belast door machines en opslag van materialen. Daarna wordt er gras aangelegd zonder dat de bodem echt wordt verbeterd.

Ook een verkeerde maaihoogte speelt vaak een rol. Gras dat structureel te kort wordt gemaaid verliest een groot deel van zijn blad. Daardoor worden de wortels zwakker en krijgt het gazon minder herstelvermogen.

Daarnaast zien wij regelmatig gazons waar regenwater moeilijk wegzakt. In zulke situaties blijft de bodem lang nat en krijgt mos vaak meer kans dan gras.

Onderhoud gazon in het voorjaar

Het voorjaar is vaak het moment waarop duidelijk wordt hoe een gazon de winter heeft doorstaan. In veel tuinen worden dan plekken zichtbaar waar het gras dun is geworden of waar water langer blijft staan.

Wat wij regelmatig zien is dat mensen direct beginnen met verticuteren zodra het gazon er na de winter slecht uitziet. Wanneer de bodem nog koud en nat is kan dat het gras juist verder verzwakken. Het gazon heeft dan nog onvoldoende groei om zich snel te herstellen.

In de praktijk kijken wij eerst hoe het gras reageert zodra de temperatuur stijgt. Zodra het gras weer actief begint te groeien wordt zichtbaar welke delen van het gazon sterk zijn gebleven en waar herstel nodig is.

Vooral plekken waar het gras na enkele weken nog steeds dun blijft of waar het gazon ongelijk begint te groeien vallen in deze periode op. In veel tuinen blijkt dan dat bepaalde delen van het gazon een andere bodemstructuur hebben dan de rest van de tuin.

Wanneer verticuteren van gazon

Verticuteren is bedoeld om de viltlaag uit een gazon te verwijderen. Die laag bestaat uit oude wortels, maairesten en organisch materiaal dat zich tussen het gras ophoopt.

In de praktijk zien wij twee situaties waarin verticuteren zin heeft. De eerste situatie ontstaat wanneer mos zichtbaar toeneemt terwijl het gras nog redelijk gezond lijkt. De tweede situatie zien wij wanneer regenwater moeilijk in de bodem wegzakt en de bovenlaag compact aanvoelt.

Veel tuinbezitters verticuteren automatisch elk voorjaar. Dat is niet altijd nodig. Sommige gazons bouwen nauwelijks een viltlaag op terwijl andere gazons er sneller last van krijgen.

Daarom kijken wij bij een gazon eerst naar de dikte van de viltlaag en naar de conditie van het gras voordat we bepalen of verticuteren nodig is.

Veelgemaakte fouten bij gazononderhoud

In veel tuinen zien wij dezelfde fouten terugkomen bij gazononderhoud. Die fouten ontstaan meestal doordat onderhoud wordt uitgevoerd zonder naar de oorzaak van een probleem te kijken.

Een fout die wij vaak zien is dat gras structureel te kort wordt gemaaid. Het gazon lijkt dan strak, maar het gras verliest veel blad en wordt daardoor zwakker.

Ook verticuteren terwijl de bodem nog nat is komt regelmatig voor. Dat gebeurt vaak vroeg in het voorjaar wanneer het gazon er slecht uitziet. Het resultaat is dat wortels beschadigd raken terwijl het gazon nog niet sterk genoeg is om snel te herstellen.

Daarnaast zien wij gazons waar mos wordt verwijderd zonder dat de oorzaak wordt aangepakt. Wanneer de bodem nat blijft of verdicht is zal mos meestal vanzelf weer terugkomen.

Kale plekken in gazon herstellen

Kale plekken in een gazon ontstaan zelden zonder reden. In veel tuinen zien wij dat deze plekken steeds op dezelfde plaatsen terugkomen. Dat gebeurt bijvoorbeeld langs looppaden, op plekken waar intensief gespeeld wordt of op delen van het gazon waar regenwater blijft staan.

Veel mensen proberen kale plekken te herstellen door nieuw graszaad te strooien. Wanneer de bodem onder die plek hard of verdicht is blijft nieuw gras echter vaak zwak groeien.

In zulke situaties kijken wij eerst naar de ondergrond. Wanneer de bodem compact is of water slecht wegzakt krijgt nieuw gras weinig kans om zich te ontwikkelen.

In de praktijk beoordelen wij zulke plekken door de bodemstructuur en de waterafvoer te bekijken. Wanneer de ondergrond te hard of te nat is wordt de bodem eerst verbeterd voordat opnieuw wordt gezaaid.

Wanneer gazononderhoud niet meer genoeg is

Soms bereikt een gazon een punt waarop normaal onderhoud weinig effect meer heeft. Dat gebeurt meestal wanneer de bodemstructuur langdurig verslechterd is of wanneer grote delen van het gazon hun dichtheid hebben verloren.

In zulke situaties zien wij vaak dat bemesten of doorzaaien weinig verschil maakt. Het gras komt wel op, maar groeit niet sterk genoeg om het gazon weer dicht te maken.

Wanneer dat gebeurt ligt de oorzaak meestal in de ondergrond. De bodem is dan vaak te compact geworden of laat water slecht wegzakken. Op dat moment kan het nodig zijn om de bodem eerst te verbeteren voordat nieuw gras wordt aangelegd.

Wanneer een hovenier naar het gazon moet kijken

Veel gazonproblemen kunnen met goed onderhoud worden opgelost. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om een gazon te laten beoordelen.

In tuinen waar kale plekken steeds terugkomen ondanks opnieuw zaaien blijkt vaak dat de bodemstructuur het probleem is. Ook gazons waar water na regen langdurig blijft staan hebben meestal een probleem in de ondergrond.

Daarnaast zien wij regelmatig gazons waar mos steeds terugkomt ondanks verticuteren en bemesten. In zulke gevallen is het vaak zinvol om eerst te kijken naar de oorzaak voordat opnieuw onderhoud wordt uitgevoerd.

Bij Tuinaanleg Concurrent bekijken wij in zulke situaties meestal de bodemstructuur, de waterafvoer en de groei van het gras om te bepalen welk herstel nodig is.

Samenhang met ander tuinwerk

Gazononderhoud staat zelden op zichzelf. In veel tuinen wordt het gecombineerd met ander tuin onderhoud, zoals snoeien, borders bijwerken of het opruimen van bladeren. Vooral in het voorjaar en najaar zien wij dat een goed onderhouden gazon vaak onderdeel is van een bredere aanpak waarbij ook tuin schoonmaken en algemeen onderhoud worden uitgevoerd.